Wim Houben I Home I Over I Abonneer
Maart 1861.
Op de vooravond van een bloedige burgeroorlog wordt Abraham Lincoln president van de Verenigde Staten.
Hij ziet af.
De onervaren leider wordt onmiddellijk geconfronteerd met ingrijpende uitdagingen en beslissingen.
En zoals in die tijd de gewoonte was, komen er voortdurend bezoekers kamperen voor de deur van zijn kantoor, op zoek naar postjes of persoonlijke gunsten.
Om aan die constante druk en chaos te ontsnappen, trekt Lincoln regelmatig naar een afgelegen huisje net buiten Washington.
Ver weg van de politieke hectiek vindt hij daar tijd en ruimte om na te denken.
Hij schrijft er zelfs de "Emancipation Proclamation", een cruciaal document dat een belangrijke stap was in de afschaffing van de slavernij.
Zijn tijd in afzondering was dus van essentieel belang om het land door de burgeroorlog te loodsen.
En dat geldt niet alleen voor Abraham Lincoln.
Alleen zijn helpt ons met het oplossen van complexe vraagstukken, het stimuleert creativiteit, en vooral: het helpt ons emoties te beheersen.
Maar zonder het goed en wel te beseffen, hebben we die afzondering sinds 2008 stelselmatig uit ons leven verwijderd.
Vanaf we wakker worden tot we gaan slapen, stellen we ons bloot aan een constante stroom van informatie.
Op het toilet lezen we snel de laatste berichten in de group-chats. In de wachtkamer van de dokter checken we Instagram. En in de auto luisteren we de ene na de andere podcast.
Kan het dat dit gebrek aan afzondering bijdraagt aan de stijgende angstcijfers sinds 2008?
Natuurlijk kan ik geen verband aantonen. Maar als we de voordelen van afzondering naast de stijgende depressie, burn-out en angstcijfers leggen, zegt mijn buikgevoel dat hier een eenvoudige verklaring boven water komt:
De mens is niet gemaakt om constant verbonden te zijn.
Daarvoor moet ik eerst een mythe doorprikken:
Alleen zijn betekent niet zomaar fysiek alleen zijn.
Alleen zijn betekent dat je jezelf afzondert van alle externe input.
Dat houdt in dat je niet op sociale media zit, geen podcast luistert, geen gesprek voert, en zelfs geen boek leest.
Maar dat betekent niet dat je een retraite moet volgen in een abdij, of een wellnesshotel in de bergen moet boeken.
Het moet helemaal niet zo complex of duur zijn.
Marcus Aurelius, Romeinse keizer en stoïcijns filosoof schrijft rond 150 n.Chr.:
"Mensen proberen aan alles te ontsnappen door naar het platteland, naar het strand, of naar de bergen te gaan. Wat idioot is. Je kunt op elk moment weggaan. Door naar binnen te gaan. Geen enkele plek waar je heen kunt gaan is vrediger - vrijer van onderbrekingen - dan je eigen ziel."
Alleen zijn is dus verrassend eenvoudig.
Maar hoe pak je dat aan?
Wel, ik ga je niet vertellen dat je een kussen moet aanschaffen en dagelijks een aantal uur moet mediteren.
Dat is voor velen praktisch onhaalbaar.
In tegenstelling tot de utopische setting in Kalm Waes, gebruik ik een aantal eenvoudige activiteiten die lijken op meditatie én praktisch haalbaar zijn.
Misschien zijn ze niet voor iedereen, maar het is het proberen waard.
Neem dagelijks een moment met pen en papier om na te denken over je dag. Zelf doe ik dit ‘s ochtends, vlak voor ik mijn computer opstart.
Ik leerde dit van auteur en professor computerwetenschappen Cal Newport, die vertelt dat schrijven naar jezelf de perfecte manier is om alleen te zijn. Het bevrijdt je van externe input en helpt je met het sorteren en organiseren van je gedachten.
Zelfs al schrijf ik maar 5 minuten: ik voel meteen rust.
Om dit te structureren gebruik ik een vereenvoudigde versie van de Bullet Journal methode.
Voor sommigen misschien uitdagender, maak ik raad aan om geen poets -of tuinhulp in te schakelen. Onkruid uittrekken, afwassen of stofzuigen zijn een perfect moment om je gedachten de vrije loop te laten.
Waarom zou ik die die momenten van reflectie uitbesteden?
Of het nu muziek is, een tekening, een fotoalbum of een Ravensburger puzzel.
Het geeft je de kans om alleen te zijn en je helemaal te verliezen in de activiteit.
Of zoals Gary Rogowksy zegt in Handmade, "Mensen hebben de behoefte om hun handen te gebruiken en dingen te maken. We hebben dit nodig om ons compleet te voelen. Lang geleden leerden we denken door onze handen te gebruiken, niet andersom."
Hoewel dit de meest tijdrovende optie is, zijn de voordelen enorm. Ik voel me gelukkiger en productiever wanneer ik regelmatig wandel of fiets.
Doorheen de geschiedenis hebben velen deze eenvoudige, maar krachtige vorm van afzondering omarmd. Zo ook Henry David Thoreau:
"Ik denk dat ik mijn lichaam en geest niet in vorm kan houden, tenzij ik minstens vier uur per dag door de bossen, over de heuvels en velden dwaal, volledig vrij van alle wereldse verplichtingen."
De meeste onder ons zullen nooit zo veel tijd kunnen vrijmaken.
Maar dat is niet het punt.
Als gedachten komen, dan komen ze.
Je moet er niet tegen vechten.
Je moet ze niet omarmen.
Je moet ze niet afwijzen.
Of zoals Johannes Cassianus, een monnik uit de 5e eeuw n. Chr., schrijft:
"De geest kan niet ontsnappen aan de constante stroom van gedachten. Maar met bewuste en gerichte inspanning zal het brein kiezen welke gedachten het loslaat en welke het bewaart voor later gebruik."